Btw op bouwwerken: wanneer 6 %, wanneer 21 % en wanneer verlegging van heffing
Welke btw geldt op bouwwerken, in welke volgorde u het beslist, de verplichte vermeldingen sinds 2022 en 2023 en vier uitgewerkte facturen.
Op deze pagina
Voor bouwwerken in België beantwoordt u drie vragen in een vaste volgorde. Is uw klant een belastingplichtige die in België periodieke aangiften voor de btw indient, dan geldt de verlegging van heffing: u factureert zonder btw en zet de clausule op de factuur die sinds 1 januari 2023 verplicht is. Zo niet, en gaat het om de renovatie van een privéwoning die minstens tien kalenderjaren vóór uw eerste factuur voor het eerst in gebruik werd genomen, gefactureerd aan wie er zal wonen, dan geldt het verlaagde tarief van 6 %, met een vermelding op de factuur die in 2022 het vroegere attest verving. In alle andere gevallen is het 21 %. Dit artikel legt elke stap uit met de officiële tekst, de bijzondere gevallen die in 2025 en 2026 veranderden (warmtepompen, verwarmingsketels op gas en stookolie, afbraak en heropbouw), de inhoudingsplicht wanneer u een onderaannemer betaalt, en vier facturen waarbij de berekening uitgeschreven staat.
Laatst nagekeken op 8 november 2026. Dit is algemene informatie die fiscaal advies niet vervangt, en omdat btw in de bouw veel randgevallen kent, legt u uw eigen situatie het best aan uw boekhouder voor voordat u erop rekent. Elke regel hieronder komt uit de wet of het koninklijk besluit zoals het Belgisch Staatsblad ze publiceerde, of uit de pagina's van FOD Financiën, en de bronnen onderaan verwijzen ernaar.
Drie vragen, altijd in deze volgorde
De volgorde telt, omdat de meest gemaakte fout op echte facturen is dat de tweede vraag eerst wordt beantwoord.
- Is de klant een belastingplichtige die in België periodieke aangiften voor de btw indient, en gaat het om werk in onroerende staat? Dan geldt de verlegging van heffing en is de vraag naar het tarief voor de klant.
- Zo niet, gaat het om renovatie van een privéwoning waarvan de eerste ingebruikneming minstens tien kalenderjaren vóór de eerste factuur ligt, die daarna hoofdzakelijk als privéwoning wordt gebruikt en die aan de eindverbruiker wordt gefactureerd? Dan geldt 6 %.
- In alle andere gevallen geldt 21 %, tenzij een van de bijzondere regelingen hieronder van toepassing is.
Een loodgieter uit Leuven die als onderaannemer van een algemene aannemer de badkamer van een woning uit de jaren zeventig vernieuwt, factureert dus geen 6 %, ook al is de woning oud en woont de eigenaar er zelf. Zijn klant is de algemene aannemer, een belastingplichtige die aangiften indient, dus hij factureert met verlegging van heffing, en het is de algemene aannemer die de eigenaar daarna 6 % aanrekent als aan de voorwaarden is voldaan.
Wanneer de verlegging van heffing geldt
De verlegging van heffing voor bouwwerken, door Belgen vaak de regeling medecontractant genoemd, steunt op artikel 51, §2, eerste lid, 5° van het Btw-Wetboek en op artikel 20 van het koninklijk besluit nr. 1 van 29 december 1992. Ze geldt voor werk in onroerende staat in de zin van artikel 19, §2 van het Wetboek en voor de handelingen die artikel 20 ermee gelijkstelt, zoals het plaatsen van vaste uitrusting, en de klant geeft de btw aan en trekt ze af in zijn eigen aangifte.
Wat telt, is of de klant periodieke aangiften indient, en daar gaat het vaak mis, omdat een btw-nummer op zich daar niets over zegt. Een kleine onderneming in de vrijstellingsregeling (omzet tot 25.000 euro) heeft een btw-nummer dat in VIES als geldig verschijnt, maar dient geen periodieke aangiften in, dus u rekent haar btw aan tegen het gewone tarief. Hetzelfde geldt voor een particulier, voor een instelling met alleen vrijgestelde activiteiten onder artikel 44 (een medische praktijk bijvoorbeeld) en voor een landbouwer in de forfaitaire regeling. Sinds 1 januari 2023 moet zo'n klant u dat melden wanneer hij u zijn btw-nummer geeft, en de regel geldt voor elke klant die die aangiften indient, ook voor een buitenlandse onderneming die rechtstreeks in België voor btw is geïdentificeerd, die de vroegere tekst uitsloot.
Wat er sinds 2023 op de factuur moet staan
Veel factuursjablonen dragen nog alleen de korte woorden “btw verlegd”. Sinds 1 januari 2023 eist artikel 20, §3 van het koninklijk besluit nr. 1, zoals vervangen door het koninklijk besluit van 26 oktober 2022, dat de factuur melding maakt van de elementen die de verlegging rechtvaardigen, tarief en btw-bedrag weglaat, en een vaste clausule bevat, tenzij de klant u heeft gemeld dat hij geen periodieke aangiften indient. De officiële tekst luidt:
Verlegging van heffing. Bij gebrek aan schriftelijke betwisting binnen een termijn van één maand na de ontvangst van de factuur, wordt de afnemer geacht te erkennen dat hij een belastingplichtige is gehouden tot de indiening van periodieke aangiften. Als die voorwaarde niet vervuld is, is de afnemer ten aanzien van die voorwaarde aansprakelijk voor de betaling van de verschuldigde belasting, interesten en geldboeten.
Behoudens samenspanning tussen de partijen is de aannemer dan ontslagen van de aansprakelijkheid voor de hoedanigheid van de klant, wanneer die de factuur niet schriftelijk betwist. Voor een factuur in het Frans bestaat een officiële Franse tekst, die met “Autoliquidation :” begint en die in hetzelfde besluit staat.
Waarom de lange versie belangrijk is, legt de officiële FAQ over elektronische facturatie uit (specifieke vragen, vraag 27): ontbreekt de gedetailleerde informatie die artikel 20, §3 van het koninklijk besluit nr. 1 vereist, dan heeft de clausule die de verantwoordelijkheid naar de klant verschuift geen gevolg, en is het de leverancier die het risico draagt. Op een factuur via Peppol komt de clausule in de algemene opmerking en in de reden van vrijstelling (vraag 11), onder de categorie AE voor verlegging, wat het artikel over Peppol veld per veld uitlegt.
Het tarief van 6 % voor de renovatie van oudere woningen
Het verlaagde tarief staat in rubriek XXXI van tabel A van het koninklijk besluit nr. 20. Het dekt ombouw, renovatie, verbetering, herstel en onderhoud, met uitzondering van reiniging, zoals FOD Financiën uitlegt op zijn pagina voor particulieren die verbouwen. Drie voorwaarden moeten samen vervuld zijn, en het zijn precies de drie punten van de vermelding hieronder: de eerste ingebruikneming van de woning vond plaats in een kalenderjaar dat minstens tien jaar voorafgaat aan de datum van de eerste factuur voor de werken, na de werken wordt de woning uitsluitend of hoofdzakelijk als privéwoning gebruikt, en de werken worden verstrekt en gefactureerd aan een eindverbruiker. De eindverbruiker is wie de woning privé gebruikt (eigenaar, huurder of vruchtgebruiker), en een woning met een beroepsgedeelte in aanmerking komt wanneer het privégebruik het grootste deel is en de werken minstens gedeeltelijk het privégedeelte betreffen.
Er wordt per kalenderjaar geteld, wat helpt in grensgevallen. Een woning die in december 2016 voor het eerst in gebruik werd genomen, komt in aanmerking voor een eerste factuur van januari 2026, omdat 2016 tien kalenderjaren vóór 2026 ligt, terwijl een woning uit 2017 pas in aanmerking komt voor een eerste factuur in 2027 of later. Met “eerste factuur” wordt de eerste factuur voor die werken bedoeld, dus ook een voorschotfactuur. De leeftijd loopt vanaf de eerste ingebruikneming, zodat de datum van de bouwvergunning of van de ruwbouw er niet toe doet. Sommige oudere teksten spreken van vijftien jaar, maar sinds de wet van 16 oktober 2022 kent rubriek XXXI één regel van tien jaar.
Materialen die u levert en plaatst volgen de 6 %, terwijl materialen die de eigenaar zelf koopt, afbraak zonder renovatie en de erelonen van architecten en ingenieurs op 21 % staan. Wie een renovatie tot op de ruwbouw offreert, kent best de grens op dezelfde pagina: het werk geldt als nieuwbouw aan 21 % wanneer de bijgebouwde oppervlakte groter is dan het oude deel dat behouden blijft, of wanneer minder dan de helft van de dragende structuur behouden blijft.
De vermelding die het attest verving
Tot 2021 tekende de klant een attest. De wet van 27 december 2021 verving het vanaf 1 januari 2022 door een vermelding op de factuur, het oude attest kon nog tot 30 juni 2022 worden gebruikt, en sinds 1 juli 2022 bestaat alleen de vermelding. De officiële tekst luidt:
Btw-tarief: Bij gebrek aan schriftelijke betwisting binnen een termijn van één maand vanaf de ontvangst van de factuur, wordt de klant geacht te erkennen dat (1) de werken worden verricht aan een woning waarvan de eerste ingebruikneming heeft plaatsgevonden in een kalenderjaar dat ten minste tien jaar voorafgaat aan de datum van de eerste factuur met betrekking tot die werken, (2) de woning, na uitvoering van die werken, uitsluitend of hoofdzakelijk als privéwoning wordt gebruikt en (3) de werken worden verstrekt en gefactureerd aan een eindverbruiker. Wanneer minstens één van die voorwaarden niet is voldaan, zal het normale btw-tarief van 21 pct. van toepassing zijn en is de afnemer ten aanzien van die voorwaarden aansprakelijk voor de betaling van de verschuldigde belasting, interesten en geldboeten.
Voor een factuur in het Frans bestaat een officiële Franse tekst in dezelfde wet, die met “Taux de T.V.A.: En l'absence de contestation par écrit” begint; neem hem over via de link in de bronnen en niet uit een samenvatting. De factuur moet ook melden dat de elementen die het verlaagde tarief rechtvaardigen voorhanden zijn. Het effect is hetzelfde als bij de clausule voor de verlegging: betwist de klant niet schriftelijk binnen een maand en blijkt een voorwaarde niet te kloppen, dan is de klant aansprakelijk voor het verschil, de interesten en de boetes, en behoudens samenspanning is de aannemer ontslagen. Zonder de vermelding bestaat die bescherming niet, en draagt de aannemer zelf het risico van een factuur aan 6 % die 21 % had moeten zijn.
Bijzondere gevallen die in 2025 en 2026 veranderden
Deze regelingen zijn op enkele jaren tijd meermaals gewijzigd, dus wat volgt geeft de stand op 8 november 2026, telkens met de officiële tekst waarop ze steunt.
Warmtepompen
Een koninklijk besluit van 18 december 2025 past van 1 januari 2026 tot 31 december 2030 het tarief van 6 % toe op de levering met plaatsing van warmtepompen die bestemd zijn voor verwarming, ook als ze kunnen koelen, in woningen waarvan de eerste ingebruikneming minder dan tien kalenderjaren vóór de eerste factuur ligt, de woningen die de regel voor renovatie niet dekt. De andere voorwaarden volgen die regel (eindverbruiker, hoofdzakelijk privégebruik), de warmtepomp moet voldoen aan de Europese benchmarks voor ecologisch ontwerp die het besluit noemt, en de factuur draagt een eigen vermelding, die “minder dan tien jaar” zegt. Uitgesloten zijn warmtepompen die op hetzelfde hydronische systeem gecombineerd zijn met een verwarmingstoestel op een andere energiebron dan elektriciteit, en warmtepompen die alleen een zwembad of een sauna verwarmen.
Verwarmingsketels op gas en stookolie
De programmawet van 18 juli 2025 sloot het specifieke gedeelte van een centrale verwarming op fossiele brandstof uit van de 6 %, zoals FOD Financiën tot in de details uitlegt. Dat gedeelte is de ketel en wat alleen met hem werkt (brandstoftoevoer, tank, rookgasafvoer, regeltoestellen op de ketel, een ingebouwde pomp), en het staat op 21 % vanaf 29 juli 2025 bij renovatie en bij werken van afbraak en heropbouw. Radiatoren, vloerverwarming, leidingen en thermostaten kunnen op 6 % blijven, de werkuren volgen het tarief van het onderdeel waarop ze betrekking hebben, en de factuur moet beide tarieven opsplitsen, anders wordt de hele factuur aan 21 % belast. Onderhoud en herstelling van een bestaande installatie blijven op 6 %, en voor een hybride systeem tegen één prijs aanvaardt de administratie, zonder het op te leggen, 35 % aan 21 % en 65 % aan 6 %. De overgangsmaatregel voor contracten die uiterlijk op 28 juli 2025 gesloten waren, gold alleen voor btw die uiterlijk op 30 juni 2026 opeisbaar werd, dus voor een nieuwe factuur helpt hij niet meer.
Zonnepanelen en zonneboilers
Het koninklijk besluit van 27 maart 2022 paste van 1 april 2022 tot 31 december 2023 een tijdelijk tarief van 6 % toe op zonnepanelen, zonneboilers en warmtepompen bij woningen jonger dan tien jaar, de woningen die de regel voor renovatie niet dekt. Dat tijdelijke tarief is afgelopen en ik vond geen nieuw tarief voor zonnepanelen, dus bij een woning van tien jaar of ouder volgen ze de regel voor renovatie en bij een jongere woning staan ze op 21 %.
Afbraak en heropbouw
Sinds 1 juli 2025 geldt voor heel het land een permanente regeling, vastgelegd in de programmawet van 18 juli 2025 en door FOD Financiën beschreven onder afbraak en wederopbouw (de pagina over de regeling vanaf 1 juli 2025). Ze dekt vier gevallen: een natuurlijke persoon die zijn eigen en enige woning heropbouwt, met hoogstens 200 m² bewoonbare oppervlakte, waar hij minstens vijf jaar zijn domicilie heeft; de verhuur van de heropgebouwde woning gedurende minstens vijftien jaar via een sociaal verhuurkantoor of een gelijkaardige sociale instelling, zonder grens op de oppervlakte; de verhuur gedurende minstens vijftien jaar aan een natuurlijke persoon die er zijn domicilie neemt, hoogstens 200 m²; en de verkoop aan een koper die er zijn enige woning van maakt (hoogstens 175 m²) of die ze op die sociale of lange private voorwaarden verhuurt. De afbraak en de heropbouw moeten op hetzelfde kadastrale perceel plaatsvinden, de bouwheer of koper dient vóór de btw opeisbaar wordt een verklaring in via MyMinfin en geeft de aannemer een kopie, de factuur vermeldt de elementen die het tarief rechtvaardigen, en het specifieke gedeelte van een verwarming op fossiele brandstof blijft op 21 %. Laat uw boekhouder de oppervlakte, de domicilie en de verklaring voor die klant nakijken voordat u 6 % offreert op een heropbouw. Het tarief van 12 % voor sociale huisvesting en de opsplitsing van een gebouw dat deels beroepsmatig wordt gebruikt, behandelt dit artikel niet.
De inhoudingsplicht wanneer u een onderaannemer betaalt
Dit is geen btw, maar het staat op dezelfde factuur. Voordat u een aannemer of onderaannemer betaalt voor werk in onroerende staat, moet u nagaan of hij sociale of fiscale schulden heeft, en zo ja een deel van de factuur inhouden voor de overheid (RSZ, inhoudingsplicht 30bis). De percentages zijn 35 % voor sociale schulden bij de RSZ, 15 % voor sociale schulden van een zelfstandige (RSVZ) en 15 % voor fiscale schulden, samen beperkt tot 50 % van het factuurbedrag exclusief btw. U controleert het met de onlinedienst CheckInhoudingsplicht door het ondernemingsnummer in te geven: groen betekent geen inhouding tot de volgende maandelijkse update, rood betekent dat u het getoonde percentage inhoudt op het moment van raadplegen. Houdt u niet in terwijl het moest, dan rekent de RSZ een opslag gelijk aan het bedrag dat u had moeten inhouden en de belastingadministratie een boete van het dubbele, en kunt u hoofdelijk aansprakelijk worden gesteld voor de schulden.
Vier uitgewerkte facturen
De voorbeelden zijn illustraties met ronde prijzen, en de berekening staat erbij zodat u ze met uw eigen cijfers kunt overdoen.
Een tegelzetter uit Gent, badkamer in een woning uit 1985, particuliere eigenaar
De woning werd in 1985 voor het eerst in gebruik genomen, de eigenaar woont er zelf, en de tegelzetter levert en plaatst de tegels.
| Lijn | Hoeveelheid | Eenheidsprijs | Bedrag |
|---|---|---|---|
| Uitbreken oude wand en vloertegels | 1 | 380,00 euro | 380,00 euro |
| Geleverde tegels, wand en vloer | 42 m² | 38,00 euro | 1.596,00 euro |
| Lijm, voegsel, waterdichting | 1 | 214,00 euro | 214,00 euro |
| Arbeid, plaatsen | 32 u | 55,00 euro | 1.760,00 euro |
| Totaal exclusief btw | 3.950,00 euro | ||
| Btw 6 % | 237,00 euro | ||
| Totaal inclusief btw | 4.187,00 euro |
Het is een gewone factuur op papier of in PDF, omdat een particuliere klant buiten de verplichting van Peppol valt, en ze draagt de vermelding voor 6 %. Aan 21 % zou de btw 829,50 euro zijn, zodat het verlaagde tarief de eigenaar 592,50 euro bespaart, precies 15 % van de maatstaf (21 % min 6 %).
Dezelfde tegelzetter als onderaannemer
Nu maakt dezelfde badkamer deel uit van een renovatie die een algemene aannemer leidt, een BV die maandelijks aangifte doet. De tegelzetter factureert 3.950,00 euro zonder btw, met de clausule voor de verlegging, en verstuurt ze via Peppol omdat de klant een Belgische onderneming is. De algemene aannemer geeft de btw aan in zijn eigen aangifte en trekt ze af, zodat de netto kost nul is bij volledig recht op aftrek. Omdat de 6 % werken vraagt die aan een eindverbruiker worden verstrekt en gefactureerd, en de algemene aannemer dat niet is, wijst de tekst van rubriek XXXI naar 21 % voor het werk van de tegelzetter, en de boekhouder van de algemene aannemer bevestigt dat best voor zijn aangiften. De algemene aannemer factureert de eigenaar daarna 6 % met de vermelding voor 6 %.
Voordat hij betaalt, zoekt de algemene aannemer de tegelzetter op in CheckInhoudingsplicht. Staat die op rood voor sociale schulden, dan houdt hij 35 % van 3.950,00 euro in, dat is 1.382,50 euro, stort dat aan de RSZ en betaalt de tegelzetter 2.567,50 euro. Heeft de tegelzetter ook fiscale schulden, dan is de totale inhouding 50 %, of 1.975,00 euro: 1.382,50 euro aan de RSZ en 592,50 euro aan FOD Financiën.
Een renovatiebedrijf uit Namen, twee werven in dezelfde maand
De eerste is de renovatie van een keuken en een badkamer voor een koppel in een woning die in 2008 voor het eerst in gebruik werd genomen en waar ze zelf wonen: 24.000,00 euro exclusief btw, btw aan 6 % van 1.440,00 euro, totaal 25.440,00 euro. De tweede is een nieuwe vrijstaande woning voor een ander koppel op een bouwgrond buiten de stad: 280.000,00 euro exclusief btw, btw aan 21 % van 58.800,00 euro, totaal 338.800,00 euro. Nieuwbouw valt onder het normale tarief (FOD Financiën, bouwen), tenzij een van de bijzondere regelingen hierboven van toepassing is. Het besluit over warmtepompen spreekt van een woning met een jaar van eerste ingebruikneming, dus krijgt de nieuwe woning er een, vraag uw boekhouder dan of dat deel aan 6 % kan.
Een keuken in Luik, in een woning uit 2020
Uitbreken van de oude keuken 1.200,00 euro, kasten geleverd en geplaatst 12.600,00 euro, aanpassingen aan elektriciteit en sanitair 2.850,00 euro, tegelwerk en afwerking 1.750,00 euro: samen 18.400,00 euro exclusief btw, btw aan 21 % van 3.864,00 euro, totaal 22.264,00 euro. De eigenaar woont in de woning, maar ze is jonger dan tien kalenderjaren, dus 6 % kan niet. Voor dezelfde woning wordt 6 % mogelijk voor werken waarvan de eerste factuur in 2030 of later gedateerd is, omdat 2020 dan tien kalenderjaren vroeger ligt. Was de klant een vennootschap die de woning als kantoor gebruikt, dan kwam eerst de vraag naar de verlegging, en als die niet speelde, bleef het tarief 21 % omdat het gebouw niet als privéwoning wordt gebruikt.
Wat u nu kunt doen
Vier dingen loont het om vóór uw volgende offerte te doen. Voeg in uw offertesjabloon een veld toe voor het jaar van eerste ingebruikneming en vraag het aan de klant voordat u 6 % offreert, omdat er per kalenderjaar geteld wordt. Kijk na of uw factuursjablonen de volledige clausule voor de verlegging en de volledige vermelding voor 6 % woord voor woord bevatten, in de taal van de factuur, want de korte woorden die veel sjablonen nog gebruiken volstaan niet. Zoek elke onderaannemer op in CheckInhoudingsplicht voordat u hem betaalt en bewaar het resultaat bij de betaling. En stel uw boekhouder twee concrete vragen: hoe u de vervanging van een ketel op uw facturen opsplitst tussen het deel aan 21 % en het deel aan 6 %, en of een heropbouw die u offreert aan de voorwaarden van de regeling afbraak en heropbouw voldoet.
Hoe deze facturen verstuurd worden, via Peppol voor zakelijke klanten en op papier of in PDF voor particulieren, leest u in Peppol voor aannemers; de keten van onderaanneming speelt ook mee bij inchecken en uitchecken op de werf vanaf 1 april 2027, en de rondleiding van offerte tot betaalde factuur toont waar in de praktijk gekozen wordt welke btw op een factuur komt.
Bronnen
Allemaal nagekeken op 8 november 2026. De wetteksten staan op Justel, de geconsolideerde databank van het Belgisch Staatsblad.
- Koninklijk besluit nr. 1 van 29 december 1992, artikel 20, geconsolideerd, en het koninklijk besluit van 26 oktober 2022 dat het vanaf 1 januari 2023 verving, artikel 13.
- Wet van 27 december 2021, artikel 23, de vermelding voor 6 %; wet van 16 oktober 2022, artikelen 24 en 25, de ene regel van tien jaar.
- Koninklijk besluit van 18 december 2025, warmtepompen; koninklijk besluit van 27 maart 2022, tijdelijk tarief voor zonnepanelen en warmtepompen.
- Programmawet van 18 juli 2025, artikelen 52 tot 55, verwarming op fossiele brandstof en afbraak en heropbouw.
- FOD Financiën, verbouwen, btw-tarief, verwarming op fossiele brandstoffen, bouwen en afbraak en wederopbouw.
- FOD BOSA en FOD Financiën, FAQ over elektronische facturatie, specifieke vragen, vragen 11 en 27.
- RSZ, inhoudingsplicht 30bis en CheckInhoudingsplicht.
Was dit nuttig?